Frank CFA – Wspólna waluta Afryki pod francuską egidą

Frank CFA - HistoriaFrank CFA jest walutą międzynarodową stosowaną przez kilkanaście państw afrykańskich. Co ciekawe – w tym przypadku został on narzucony odgórnie przez państwo, które bezpośrednio waluty tej samo nie używało. Jakie były zatem korzenie tego pomysłu, skąd się wziął, jak działa i jakie państwa go stosują – o tym w poniższym krótkim artykule.

Dwa Franki CFA

Istnieją tak naprawdę dwa franki CFA – frank zachodnioafrykański i środkowoafrykański. Są one emitowane przez dwa oddzielne banki i są walutami obowiązującymi w różnych krajach. Centralny Bank Państw Afryki Zachodniej (BCEAO) działa jako organ Unii Gospodarczej i Walutowej Afryki Zachodniej (UEMOA do której należą kolejno: Benin, Burkina Faso, Gwinea Bissau, Mali, Niger, Senegal, Togo i Wybrzeże Kości Słoniowej). Siedziba tej instytucji jest w Dakarze. Bank Państw Afryki Środkowej (BEAC) organizuje walutę dla Wspólnoty Ekonomicznej i Walutowej Afryki Środkowej (CEMAC do której należą: Czad, Gabon, Gwinea Równikowa, Kamerun, Republika Kongo, Republika Środkowoafrykańska). Siedziba tego banku jest zlokalizowana w Jaunde. Frank zachodnioafrykański znany jest pod skrótem XOF, zaś środkowoafrykański pod skrótem XAF. Choć stosowane w różnych państwach i w świetle prawa nie stosowane wymiennie w codziennym obrocie – są one między sobą w praktyce wymienialne i używane zamiennie – ze względu, że ich parytet wymiany wynosi 1:1.

 

Francuskie dziedzictwo kolonialne

 

Nazwa CFA to spadek po kolonizacji francuskiej na tych terenach. CFA oznacza bowiem Colonies françaises d’Afrique – czyli Francuskie Kolonie Afryki. 12 spośród 14 państw stosujących dzisiaj CFA to byłe kolonie Francji – są wśród nich:

  • Benin
  • Burkina Faso
  • Czad
  • Gabon
  • Kamerun
  • Kongo
  • Mali
  • Niger
  • Republika Środkowoafrykańska
  • Senegal
  • Togo
  • Wybrzeże Kości Słoniowej

A także dwa kraje spoza tej strefy:

  • Gwinea Bissau (była kolonia portugalska)
  • Gwinea Równikowa (była kolonia hiszpańska)

 

Ewolucja członkowstwa

 

Początkowo rzesza państw zrzeszonych jako strefa Franka CFA była różna od dzisiejszej. Na samym początku w jej skład wchodziły wyłącznie kraje będące spadkiem Francuskiego Imperium Kolonialnego. Frank CFA do dziś jest gwarantowany przez skarb Francji, choć dzisiaj związany jest kursem z Euro.

Z grupy odeszły z biegiem czasu Dżibuti (1949), Gwinea (1960), Mali (1962), Reunion (1967), Madagaskar (1973), Mauretania (1973), Saint-Pierre i Miquelon (1974).

Od roku 1984 nastąpiła rosnąca popularność unii – w 1984 Mali powróciło do strefy, zaś potem dołączyły dwa kraje spoza dawnego terytorium kolonialnego Francji – Gwinea Równikowa (1985) i Gwinea-Bissau (1997).

 

Aby ochronić się przed dewaluacją…

 

Frank CFA został powołany do życia 26 grudnia 1945 wraz ze swoim bliźniakiem – frankiem CFP. Ten drugi również powstał na terenach kolonialnych Francji – dzisiaj stosują go jeszcze Polinezja Francuska, Nowa Kaledonia oraz Wallis i Futuna.

Powołanie franka CFA było pewnym wybiegiem zastosowanym przez Francuzów. Mieli oni zdewaluować Franka ze względu na jego problemy w wyniku negocjacji w Bretton Woods.

 

Ewolucja kursu Franka CFA

 

Frank CFA posiadał kurs stały względem franka francuskiego. Początkowo kurs wymiany wyniósł 1 CFA = 1.70 FRF. Miał on być przez cały czas istnienia krytykowany jako zbyt wysoki, co powodowało rozrastanie się nierówności społecznych – niemożnością konkurencyjnego eksportu i stosunkowo tanim importem – na czym korzystały elity.

Kilkukrotnie w swojej historii ten stały system wymiany był zmieniany. Stało się tak w roku:

1948 (1CFA = 2 FRF) – zmiana wynikała z dewaluacji jaka miała miejsce we Francji

1960 (1CFA = 0,02 FRF) – wynikało to z przeprowadzenia denominacji we Francji

1994 (1CFA = 0,01 FRF) – ta silna zmiana po raz pierwszy była spowodowana bezpośrednio potrzebami Afryki. Dwukrotne obniżenie siły CFA miało wspomóc afrykański eksport

1999 (1 CFA = 0,152449 EUR) – zmiana wynikała z wprowadzenia Euro

 

Przyszłość CFA

 

Część krajów będących w sferze zachodnioafrykańskiego CFA zrzeszone w ramach unii monetarnej WAMZ (West African Monetary Zone) planują powolne odejście od tej waluty i utworzenie własnej waluty o nazwie Eco. Eco mogłoby być w przyszłości złączone z Frankiem CFA. Wprowadzenie Eco było początkowo planowane na rok 2009, jednak zostało to przełożone jeszcze o kilka lat.

Komentarze

Komentarze
  • avatar
    Nanban 30 grudnia 2011 at 17:03

    Mało wiemy o świecie. Europocentryczni ekonomiści mówią wiele o Euro podczas gdy zapomina się, że nie jest ono jedyną walutą międzynarodową. Ci co wieszczą jego koniec jako idei zapominają, że waluty międzynarodowe istniały i istnieć będą.

  • Skomentuj
    avatar